Tìm hiểu về văn hóa uống trà của người Trung Quốc 

Trà là nét lãng mạn đã thấm sâu vào tâm hồn người Trung Hoa. Khởi nguồn từ hàng nghìn năm trước, hòa vào đời sống thường nhật, trà không nồng nhiệt như rượu, cũng không bình dị như nước. Trong một chén trà thanh khiết là cả chiều sâu văn hóa, nhân sinh quan và trí tuệ ứng xử của người Á Đông.

Hôm nay, hãy cùng Tử Sa Trân Ngoạn tìm hiểu những tinh hoa cốt lõi nhất của văn hóa uống trà của người Trung Quốc.

Lịch sử hình thành văn hóa uống trà của người Trung Quốc 

Trung Quốc được xem là quê hương của cây trà. Lịch sử trà và văn hóa trà đã kéo dài hơn bốn nghìn năm với quá trình phát triển rõ ràng và liên tục.

Thời Tiên Tần và Lưỡng Hán

Ban đầu, trà được sử dụng như một loại dược liệu hoặc rau dại. Công dụng chủ yếu là hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và chữa bệnh. Khi ấy, văn hóa uống trà vẫn chưa hình thành.

Thời Ngụy – Tấn và Nam Bắc triều

Giới văn nhân, học giả dần khám phá vẻ đẹp thanh tịnh của trà. Họ dùng trà để tĩnh tâm, tu dưỡng bản thân. Từ đây, trà không còn đơn thuần phục vụ nhu cầu thực tế mà bắt đầu mang ý nghĩa tinh thần và văn hóa.

Thời Đường

Đây là giai đoạn văn hóa trà phát triển rực rỡ. Phong tục uống trà lan rộng khắp đất nước. Trà Thánh Lục Vũ đã biên soạn tác phẩm Trà Kinh – cuốn chuyên khảo đầu tiên trên thế giới về trà. Sự ra đời của tác phẩm này đánh dấu việc hệ thống văn hóa trà Trung Hoa chính thức được định hình.

Thời Tống

Văn hóa trà bước vào giai đoạn tinh tế và cầu kỳ hơn. Nghệ thuật điểm trà và đấu trà trở thành thú vui tao nhã từ hoàng thất đến dân gian. Thưởng trà được xem là một biểu hiện của đời sống thanh cao.

Từ Minh – Thanh đến ngày nay

Phương pháp pha trà bằng trà rời dần phổ biến. Sáu nhóm trà lớn được hoàn thiện và định hình rõ ràng. Trà hoàn toàn hòa nhập vào đời sống thường nhật, trở thành một phần không thể thiếu trong sinh hoạt của người dân.

Tinh thần cốt lõi trong văn hóa uống trà của người Trung Quốc 

Trà đạo Trung Hoa không đặt nặng nghi thức cầu kỳ mà hướng đến việc tu dưỡng tâm hồn. Bốn giá trị cốt lõi thường được nhắc đến là: 

Hòa

Dùng trà để kết nối con người, dùng trà để điều hòa tâm tính. Sự khiêm nhường, hòa nhã và bao dung chính là nền tảng của văn hóa trà.

Tĩnh

Pha trà và thưởng trà đều cần sự an tĩnh. Giữa làn hương trà và chén nước nóng, con người học cách lắng lại những xao động và tìm về sự bình an nội tâm.

Thanh

Nước trà trong sáng cũng tượng trưng cho tâm hồn thanh sạch. Đó là lối sống chân thành, ngay thẳng và giản dị.

Tịch

Một mình bên chén trà, con người tận hưởng niềm vui tĩnh lặng, cảm nhận cuộc sống và thấu hiểu chính mình.

Khác với nhiều loại đồ uống phương Tây mang tính giải trí, người Trung Hoa uống trà không chỉ để thưởng thức hương vị. Điều họ tìm kiếm còn là tâm cảnh, lễ nghi và thái độ sống.

Sáu nhóm trà chính của Trung Quốc

Một trong những nét đặc sắc của văn hóa trà là sự đa dạng về chủng loại. Hiện nay, các loại trà Trung Quốc được chia thành sáu nhóm chính.

Trà xanh (Lục trà)

• Không lên men, nước trà xanh trong, vị tươi mát và thanh ngọt.
• Đại diện: Tây Hồ Long Tỉnh, Bích Loa Xuân, Mao Tiêm.
• Phù hợp để thưởng thức vào mùa xuân và mùa hè.

Trà trắng (Bạch trà)

• Lên men nhẹ, quy trình chế biến tối giản, vị thanh dịu và hậu ngọt rõ nét.
• Đại diện: Bạch Hào Ngân Châm, Thọ Mi.
• Người xưa có câu: “Một năm là trà, ba năm là thuốc, bảy năm là bảo vật”.

Trà Ô Long (Thanh trà)

• Bán lên men, hương thơm phong phú và hậu vị kéo dài.
• Đại diện: Thiết Quan Âm, Đại Hồng Bào, Phượng Hoàng Đơn Tùng.
• Dòng trà này kết hợp được nét thanh hương của trà xanh và độ đậm đà của hồng trà.

Trà vàng (Hoàng trà)

• Lên men nhẹ, vị trà mềm mại, ngọt dịu và ít chát.
• Đại diện: Quân Sơn Ngân Châm, Hoắc Sơn Hoàng Nha.
• Đây là dòng trà khá hiếm và mang vẻ đẹp thanh nhã riêng.

Hồng trà

• Lên men hoàn toàn, tính ôn hòa, hương vị ngọt dịu và đậm đà.
• Đại diện: Chính Sơn Tiểu Chủng, Kim Tuấn Mi.
• Rất thích hợp để uống vào mùa thu và mùa đông.

Xem thêm: Hồng trà vùng nào ở Trung Quốc ngon nhất?

Hắc trà

• Hậu lên men, hương trần đậm đà, có khả năng lưu trữ lâu năm.
• Đại diện: Trà Phổ Nhĩ, Hắc trà An Hóa.
• Vị trà ôn hòa, phù hợp với nhiều độ tuổi.

Cách pha trà kiểu Trung Quốc có gì đặc biệt? 

Bên cạnh việc chọn trà ngon, người Trung Hoa còn rất coi trọng cách pha trà kiểu Trung Quốc nhằm tôn lên hương vị tự nhiên của lá trà.

Thông thường, quá trình pha trà gồm các bước:

• Làm nóng ấm và chén trà.
• Cho lượng trà phù hợp vào ấm.
• Đánh thức trà bằng nước nóng lần đầu.
• Hãm trà trong thời gian thích hợp.
• Rót trà ra tống rồi chia vào chén quân.

Tùy từng loại trà mà nhiệt độ nước và thời gian hãm sẽ khác nhau. Chính sự tỉ mỉ ấy giúp mỗi loại trà bộc lộ trọn vẹn hương thơm và vị ngon riêng.

Cách rót trà của người Trung Quốc và những quy tắc ứng xử tinh tế 

Sự tao nhã của văn hóa trà thường thể hiện qua những chi tiết rất nhỏ.

Rót trà bảy phần

Một trong những nguyên tắc nổi tiếng trong cách rót trà của người Trung Quốc là chỉ rót khoảng bảy phần chén. Người xưa có câu: “Rượu đầy kính người, trà đầy đuổi khách”. Chén trà không nên quá đầy để tránh bất tiện khi thưởng thức và thể hiện sự tinh tế trong giao tiếp.

Gõ tay cảm tạ

Khi được người khác rót trà, người nhận thường dùng hai hoặc ba ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn thay cho lời cảm ơn. Tập tục này được lưu truyền rộng rãi ở nhiều vùng của Trung Quốc cho đến ngày nay.

Kính trên nhường dưới

Khách quý và người lớn tuổi luôn được mời trà trước. Điều này phản ánh tinh thần lễ nghĩa và sự tôn trọng trong văn hóa Á Đông.

Thưởng trà thong thả

Người uống trà không vội vàng. Từng ngụm trà nhỏ được thưởng thức chậm rãi để cảm nhận đầy đủ hương thơm, vị ngọt và dư vị kéo dài.

Xem thêm: Ba trạng thái thưởng trà trong văn hóa Trung Hoa

Kết luận

Như vậy, bạn đã phần nào hiểu hơn về văn hóa uống trà của người Trung Quốc – một nét đẹp được lưu truyền qua hàng nghìn năm. Từ các loại trà nổi tiếng đến những nghi thức thưởng trà tinh tế, tất cả đều phản ánh chiều sâu văn hóa của người Hoa. Hy vọng bài viết đã mang đến cho bạn những góc nhìn thú vị về thế giới trà Trung Hoa.

By TSTN