“Ấm tử sa nguyên khoáng” là gì?

Trong quá trình tìm hiểu về ấm tử sa, chắc hẳn bạn đã nhiều lần bắt gặp những cụm từ như “tử nê nguyên khoáng”, “chu nê nguyên khoáng” hay “đoạn nê nguyên khoáng”. Đối với nhiều người chơi trà, đặc biệt là người mới, khái niệm ấm tử sa nguyên khoáng thường được xem như một tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá chất lượng của một chiếc ấm.

Tuy nhiên, không phải ai cũng thực sự hiểu nguyên khoáng là gì. Thậm chí, nhiều quan niệm sai lầm đã tồn tại trong cộng đồng người chơi ấm suốt nhiều năm. Vậy thế nào mới được gọi là ấm tử sa nguyên khoáng? Hãy cùng Tử Sa Trân Ngoạn tìm hiểu trong bài viết này.

Nguyên khoáng trong ấm tử sa là gì?

Trước hết, cần hiểu rằng tử sa vốn là một loại khoáng đất tự nhiên. Loại đất này được khai thác từ các tầng quặng nằm sâu trong lòng đất. Thành phần của quặng tử sa chủ yếu gồm các hạt khoáng mịn kết hợp với khoáng sét và chứa hàm lượng sắt tương đối cao.

Khái niệm “nguyên khoáng” dùng để chỉ những quặng tử sa tự nhiên được khai thác trực tiếp từ các mỏ. Sau khi khai thác, quặng sẽ trải qua quá trình nghiền, phong hóa, ngâm ủ và luyện đất để tạo thành nguyên liệu làm ấm.

Vì vậy, ấm tử sa nguyên khoáng là loại ấm được chế tác từ đất luyện hoàn toàn từ quặng tự nhiên. Trong quá trình sản xuất không bổ sung phẩm màu hóa học hay nguyên liệu nhân tạo để thay đổi màu sắc và tính chất của đất.

Đây cũng là lý do người yêu trà đặc biệt quan tâm đến khái niệm nguyên khoáng. Nó phản ánh tính tự nhiên của chất liệu. Đồng thời, yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến vẻ đẹp, độ thoáng khí và khả năng dưỡng trà của ấm.

Có phải chỉ đất Hoàng Long Sơn mới là nguyên khoáng?

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất hiện nay.

Khi nhắc đến ấm tử sa Nghi Hưng, nhiều người thường nghĩ ngay đến mỏ Hoàng Long Sơn. Quả thực, đây là khu mỏ nổi tiếng nhất trong lịch sử phát triển của tử sa và được xem là biểu tượng của ngành tử sa Nghi Hưng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi loại đất nguyên khoáng đều phải đến từ Hoàng Long Sơn.

Trên thực tế, khu vực Nghi Hưng sở hữu nhiều vùng khoáng tử sa khác nhau. Ngoài Hoàng Long Sơn còn có Xuyên Bộ, Hồ Phủ, Phù Đông và nhiều địa phương khác. Các khu vực này cũng chứa nguồn tài nguyên tử sa tự nhiên đáng kể.

Những quặng tử sa khai thác từ các khu vực này vẫn là quặng tự nhiên. Vì vậy, chúng hoàn toàn thuộc phạm vi của khái niệm nguyên khoáng. Nói cách khác, ấm tử sa nguyên khoáng không đồng nghĩa với ấm tử sa nguyên khoáng Hoàng Long Sơn.

Hoàng Long Sơn chỉ là một phần trong phạm vi rộng lớn của tử sa nguyên khoáng. Việc đánh đồng hai khái niệm này dễ dẫn đến những nhận định thiếu chính xác khi đánh giá chất liệu của một chiếc ấm tử sa.

Làm sao nhận biết một loại đất có phải nguyên khoáng hay không?

Trên thị trường hiện nay, cụm từ “nguyên khoáng” được sử dụng rất phổ biến. Tuy nhiên, không phải cứ được quảng cáo là nguyên khoáng thì chắc chắn đó là đất nguyên khoáng thật.

Một loại đất muốn được gọi là nguyên khoáng cần phải có cơ sở về nguồn quặng tương ứng. Đồng thời, màu sắc sau khi nung cũng phải phù hợp với đặc tính tự nhiên của khoáng đất.

Các nghệ nhân và người chơi lâu năm thường đánh giá dựa trên nhiều yếu tố. Đó là nguồn gốc quặng, cấu trúc đất, độ co ngót khi nung, sắc độ bề mặt và đặc tính sử dụng thực tế.

Việc nhận biết chính xác đòi hỏi kinh nghiệm lâu năm. Tuy nhiên, hiểu về quy luật màu sắc của đất tử sa sẽ giúp người chơi có cái nhìn khách quan hơn.

Vì sao ấm tử sa nguyên khoáng có màu đỏ, vàng, tím hoặc xám?

Màu sắc của ấm tử sa Trung Quốc sau khi nung được quyết định chủ yếu bởi các oxit kim loại tự nhiên có trong quặng. Ví dụ, chu nê thường cho màu đỏ bởi hàm lượng sắt trong quặng khá cao. Sau khi trải qua nhiệt độ nung lớn, sắt chuyển hóa thành oxit sắt tạo nên sắc đỏ đặc trưng.

Trong khi đó, lục nê hoặc một số loại đoạn nê lại có xu hướng cho màu vàng hoặc vàng kem. Nguyên nhân là do hàm lượng sắt thấp hơn nhưng hàm lượng nhôm và titan lại cao hơn.

Tử nê truyền thống thường tạo ra các sắc tím nâu hoặc tím sẫm. Một số loại đất khác có thể cho màu xám hoặc xám tím. Màu sắc cụ thể phụ thuộc vào thành phần khoáng chất và nhiệt độ nung.

Vì vậy, màu sắc phổ biến của ấm tử sa nguyên khoáng thường xoay quanh các tông tự nhiên như:

• Đỏ
• Tím
• Vàng
• Xám

Đây đều là những màu sắc được hình thành từ thành phần vốn có của quặng tử sa.

Xem thêm: Vì sao ấm làm từ cùng một loại đất tử sa lại cho ra màu sắc và chất cảm khác nhau?

Những màu sắc nào không thuộc phạm vi nguyên khoáng?

Nếu từng tìm hiểu thị trường ấm tử sa, bạn có thể bắt gặp những chiếc ấm có màu xanh lá cây tươi, xanh dương, tím rực hoặc các gam màu quá nổi bật. Trên thực tế, những màu sắc này thường không có cơ sở từ quặng tử sa tự nhiên.

Trong thành phần khoáng của tử sa không tồn tại các chất có thể tạo ra những màu sắc đó sau khi nung. Để đạt được các màu đặc biệt này, người ta thường phải bổ sung chất tạo màu hoặc phối trộn thêm các thành phần khác.Vì thế, các loại đất có màu sắc quá khác thường thường không được xem là đất nguyên khoáng theo đúng nghĩa.

Điều này không đồng nghĩa rằng chúng hoàn toàn không thể sử dụng. Tuy nhiên, nếu xét theo tiêu chuẩn nguyên khoáng thì chúng không còn giữ được tính tự nhiên vốn có của quặng tử sa.

Xem thêm: Các dáng ấm tử sa mà người chơi ấm không nên bỏ lỡ!

Kết luận

Hiểu đúng về ấm tử sa nguyên khoáng giúp người chơi lựa chọn được chiếc ấm phù hợp và đánh giá chính xác giá trị của chất liệu. Nguyên khoáng là khái niệm gắn liền với nguồn gốc tự nhiên của quặng tử sa, không chỉ giới hạn ở đất Hoàng Long Sơn.

Khi lựa chọn ấm tử sa, điều quan trọng không phải là chạy theo những lời quảng bá hoa mỹ. Thay vào đó, hãy tìm hiểu nguồn gốc đất, đặc tính chất liệu và giá trị thực sự mà chiếc ấm mang lại.

By TSTN