Nhận biết bánh trà Phổ Nhĩ bị mốc với bánh trà lên Kim hoa

Khi trên bánh trà Phổ Nhĩ xuất hiện các đốm trắng hoặc vàng, nhiều người thường lo lắng không biết đó là nấm mốc hay Kim Hoa. Thực tế, đây là hai hiện tượng hoàn toàn khác nhau. Một bên cho thấy trà đã hư hỏng, còn một bên có thể là dấu hiệu của quá trình chuyển hóa có lợi.

Hiểu đúng cách nhận biết sẽ giúp bạn đánh giá chính xác chất lượng bánh trà Phổ Nhĩ và tránh sử dụng trà đã bị mốc. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn cách phân biệt bánh trà Phổ Nhĩ bị mốc hỏng với bánh trà đang lên Kim Hoa.

Hiện tượng bánh trà Phổ Nhĩ bị nấm mốc

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi đốm trắng trên trà đều là nấm mốc. Một số loại trà cao cấp, bao gồm cả trà Phổ Nhĩ làm từ búp non, vẫn có lớp lông tơ trắng tự nhiên. Đây là đặc điểm của nguyên liệu, không phải nấm mốc.

Nấm mốc trên trà Phổ Nhĩ có nguy hiểm không?

Theo Viện sĩ Trần Tông Mậu (陈宗懋), chuyên gia của Viện Nghiên cứu Trà thuộc Học viện Khoa học Nông nghiệp Trung Quốc, trà bị mốc thường do các loài nấm như Penicillium hoặc Aspergillus phát triển trong điều kiện bảo quản không phù hợp. Một số chủng nấm có thể sinh ra Aflatoxin, loại độc tố được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất gây ung thư loại I.

Độc tố này có khả năng chịu nhiệt rất cao nên không thể loại bỏ bằng cách pha trà với nước sôi. Vì vậy, nếu bánh trà Phổ Nhĩ đã xuất hiện nấm mốc, tốt nhất không nên tiếp tục sử dụng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Không phải mọi đốm trắng hoặc vàng trên bánh trà Phổ Nhĩ đều là nấm mốc

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều người yêu trà nhầm lẫn là sự xuất hiện của các hạt hoặc đốm màu vàng, trắng trên bánh trà Phổ Nhĩ lâu năm.

Thực tế, ngoài nấm mốc gây hại còn có một loại vi sinh vật có lợi thường được gọi là Kim Hoa. Đây là hiện tượng quen thuộc trên Phục Trà và một số dòng Hắc trà được sản xuất theo quy trình “phát hoa”.

Trong một số trường hợp, người chơi trà cũng ghi nhận Kim Hoa xuất hiện trên bánh trà Phổ Nhĩ. Điều này xảy ra khi trà được bảo quản trong điều kiện phù hợp. Vì vậy, chỉ quan sát màu sắc bên ngoài là chưa đủ để kết luận trà bị mốc hay đang lên Kim Hoa. Cần đánh giá đồng thời hình dạng, mùi hương, trạng thái bánh trà và nước trà sau khi pha.

Kim Hoa là gì?

Kim Hoa thường xuất hiện trên một số loại Hắc trà đã có tuổi, chẳng hạn như An Hóa Hắc trà, Phục Trà hoặc một số bánh trà Phổ Nhĩ lâu năm.

Tên khoa học của Kim Hoa là Eurotium cristatum. Đây là một loại vi sinh vật có lợi. Nó tiết ra các enzyme như amylase và oxidase, giúp thúc đẩy quá trình oxy hóa các hợp chất polyphenol trong trà. Đồng thời, Kim Hoa cũng góp phần cải thiện hương vị, giúp nước trà mềm mại, hài hòa và dễ uống hơn.

Kim Hoa hình thành như thế nào?

Kim Hoa hình thành chủ yếu theo hai cách:

Thứ nhất, thông qua quy trình “phát hoa” trong sản xuất Phục Trà. Nhà sản xuất kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm để tạo điều kiện cho Eurotium cristatum phát triển. Nhờ đó, các hạt Kim Hoa đặc trưng sẽ hình thành.

Thứ hai, trong một số trường hợp, bào tử của Eurotium cristatum có thể xuất hiện trên trà trong quá trình chế biến hoặc bảo quản. Nếu điều kiện môi trường phù hợp, chúng có thể phát triển thành Kim Hoa.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đối với bánh trà Phổ Nhĩ, hiện tượng Kim Hoa tự nhiên vẫn còn là chủ đề có nhiều quan điểm khác nhau trong giới nghiên cứu. Chúng ta không thể chỉ dựa vào việc nhìn thấy các hạt màu vàng để khẳng định chắc chắn rằng đó là Kim Hoa có lợi.

Kim Hoa thay đổi như thế nào theo thời gian?

Có câu: “Trà ngon thì Kim Hoa nở; Kim Hoa nở thì trà càng ngon.”

Màu sắc và mật độ Kim Hoa sẽ thay đổi theo thời gian bảo quản:

• Bánh trà mới: Kim Hoa có màu vàng óng, xuất hiện dày đặc như những hạt gạo nhỏ.
• Bánh trà bảo quản lâu năm: Kim Hoa dần co lại và chuyển sang màu trắng.
• Bánh trà rất lâu năm: Kim Hoa có thể gần như không còn nhìn thấy, chỉ còn lại vài chấm trắng mờ.

Nhìn chung, bánh trà mới thường có Kim Hoa nhiều hơn, trong khi bánh trà lâu năm có thể chỉ còn rất ít hoặc gần như không còn quan sát được bằng mắt thường.

Xem thêm: “Kim hoa” trên trà Phổ Nhĩ là gì? Có uống được không?

Cách phân biệt bánh trà Phổ Nhĩ lên Kim Hoa và bánh trà bị mốc

Khi trên bánh trà Phổ Nhĩ xuất hiện các hạt màu vàng hoặc đốm trắng, không nên vội kết luận trà đã bị mốc hoặc đang lên Kim Hoa. Để đánh giá chính xác, cần quan sát đồng thời vị trí xuất hiện, hình dạng, mùi hương, trạng thái của bánh trà và nước trà sau khi pha.

Đặc điểm của bánh trà Phổ Nhĩ đang lên Kim Hoa

Vị trí và hình dạng

Kim Hoa thường xuất hiện bên trong bánh trà nhiều hơn là trên bề mặt. Khi tách bánh trà, có thể quan sát thấy các hạt nhỏ màu vàng kim nằm xen giữa các lớp lá.

Đặc điểm của Kim Hoa gồm:

• Hạt nhỏ, tròn và li ti.
• Màu vàng kim hoặc vàng cam nhạt.
• Phân bố tương đối đồng đều.
• Các hạt tách rời nhau, không kết thành từng mảng lớn.
• Không có dạng lông tơ hoặc sợi nấm.

Mùi hương

Bánh trà Phổ Nhĩ có Kim Hoa không có mùi mốc. Ngược lại, trà thường có mùi thơm dịu của gỗ, ngũ cốc hoặc hương trà chín đặc trưng. Hương thơm sạch, dễ chịu và không gây cảm giác hăng hoặc ẩm.

Nước trà sau khi pha

Khi pha, nước trà thường có các đặc điểm:

• Màu đỏ hổ phách hoặc đỏ nâu trong.
• Nước trà sáng và không bị vẩn đục.
• Vị trà mềm, tròn và mượt.
• Hậu vị kéo dài.
• Có thể pha nhiều nước mà màu và hương vị vẫn giữ được khá ổn định.

Cảm giác khi chạm

Khi dùng tay sờ vào bánh trà:

• Bề mặt khô ráo.
• Không dính tay.
• Không để lại lớp bột màu vàng.
• Lá trà vẫn khô và dễ bẻ vụn.

Đặc điểm của bánh trà Phổ Nhĩ bị nấm mốc

Vị trí và hình dạng

Nấm mốc thường xuất hiện trước trên bề mặt bánh trà, đặc biệt ở những vị trí dễ hút ẩm như mép bánh, khe nứt hoặc khu vực gần bao bì.

Sau một thời gian, nấm có thể lan sâu vào bên trong bánh trà.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Mảng màu trắng, xám, xanh lục, xanh đen hoặc đen.
• Mọc thành từng cụm hoặc từng mảng lớn.
• Có thể xuất hiện các sợi lông mịn hoặc lớp bông phủ trên lá trà.
• Phân bố không đồng đều.

Khác với Kim Hoa, nấm mốc không tạo thành các hạt nhỏ riêng biệt mà thường liên kết thành từng mảng.

Mùi hương

Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất. Bánh trà Phổ Nhĩ bị mốc thường có:

• Mùi ẩm.
• Mùi đất mục.
• Mùi thực vật phân hủy.
• Mùi mốc hăng và khó chịu.

Nếu vừa mở giấy gói đã ngửi thấy mùi mốc rõ rệt thì không nên tiếp tục sử dụng.

Nước trà sau khi pha

Trà bị mốc thường cho:

• Nước trà đục.
• Màu nâu sẫm hoặc đen xỉn.
• Hương vị nhạt nhanh sau vài lần pha.
• Vị trà thô, chát hoặc có mùi lạ.

Ngay cả khi màu nước vẫn đậm, nếu xuất hiện mùi mốc hoặc vị bất thường thì cũng không nên uống.

Cảm giác khi chạm

Khi dùng tay lau nhẹ trên bề mặt bánh trà:

• Có thể dính lớp bột bẩn.
• Vết mốc dễ bị miết loang.
• Bánh trà có cảm giác ẩm.
• Lá trà mềm, dai và khó bóp vụn hơn bình thường.

Trong nhiều trường hợp, lớp mốc bám khá chắc vào bề mặt và không thể phủi sạch bằng tay.

Xem thêm: Trà bị ẩm, mốc xử lý thế nào?

Ba mẹo nhận biết nhanh khi mua bánh trà Phổ Nhĩ

Nếu không có điều kiện quan sát kỹ hoặc pha thử trà, bạn có thể áp dụng ba bước kiểm tra đơn giản dưới đây.

Quan sát bằng mắt

• Hạt nhỏ màu vàng, tách rời và phân bố tương đối đều có thể là Kim Hoa.
• Mảng trắng, xanh hoặc đen mọc loang lổ thường là dấu hiệu của nấm mốc.

Ngửi mùi

• Mùi thơm dịu của trà, gỗ hoặc ngũ cốc là dấu hiệu bình thường.
• Mùi mốc, mùi ẩm hoặc mùi mục cho thấy bánh trà có nguy cơ đã hư hỏng.

Kiểm tra trạng thái bánh trà

• Bánh trà khô, cứng và chắc là trạng thái bảo quản tốt.
• Bánh trà mềm, ẩm hoặc dính tay cần được kiểm tra kỹ trước khi sử dụng.

Cách bảo quản bánh trà Phổ Nhĩ để hạn chế nấm mốc

Phần lớn trường hợp bánh trà Phổ Nhĩ bị mốc đều bắt nguồn từ điều kiện bảo quản không phù hợp. Độ ẩm cao, không khí lưu thông kém hoặc trà tiếp xúc với các mùi lạ đều có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa tự nhiên và tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.

Để bảo quản bánh trà đúng cách, bạn nên lưu ý:

• Bảo quản ở nơi khô ráo, sạch sẽ và thông thoáng.
• Tránh để trà ở khu vực có độ ẩm cao như gần bếp, phòng tắm, tầng hầm hoặc ban công.
• Không để trà tiếp xúc với nước, dầu mỡ, nước hoa hoặc các loại thực phẩm có mùi mạnh vì trà rất dễ hấp thụ mùi.
• Hạn chế cất trà trong túi nhựa kín trong thời gian dài. Thay vào đó, có thể sử dụng túi giấy kraft, hộp giấy, giỏ tre hoặc hũ gốm không tráng men để trà có thể “thở”.
• Vào mùa mưa hoặc thời tiết nồm ẩm, nên kiểm tra trà định kỳ. Nếu môi trường quá ẩm, có thể đặt trà ở nơi thông thoáng trong thời gian ngắn để hạn chế hơi nước tích tụ.

Bảo quản đúng cách không chỉ giúp bánh trà Phổ Nhĩ tránh bị nấm mốc mà còn tạo điều kiện cho trà tiếp tục chuyển hóa ổn định theo thời gian.

Xem thêm: Cách bảo quản trà Phổ Nhĩ tại khí hậu nóng ẩm của Việt Nam

Kết luận

Việc phân biệt bánh trà Phổ Nhĩ bị mốc với bánh trà đang lên Kim Hoa không thể chỉ dựa vào màu sắc của các đốm trắng hoặc vàng trên bề mặt. Bạn cần kết hợp quan sát hình dạng, vị trí xuất hiện, mùi hương, trạng thái của bánh trà và nước trà sau khi pha để có đánh giá chính xác hơn.

Nếu phát hiện bánh trà có mùi mốc, bề mặt ẩm, xuất hiện các mảng nấm hoặc có dấu hiệu hư hỏng, tuyệt đối không nên tiếp tục sử dụng. Ngược lại, nếu nghi ngờ bánh trà đang xuất hiện Kim Hoa, hãy tìm hiểu kỹ nguồn gốc, điều kiện bảo quản và đánh giá tổng thể trước khi đưa ra kết luận.

Lưu ý

Bài viết tổng hợp từ các tài liệu nghiên cứu về trà và kinh nghiệm của người chơi trà, không phải là kết luận khoa học tuyệt đối cho mọi trường hợp.

Đặc biệt, cần lưu ý một số điểm sau:

• Eurotium cristatum là vi sinh vật có lợi đã được xác nhận trong Phục Trà (茯砖茶) và một số dòng Hắc trà có công đoạn “phát hoa” (发花).
• Đối với bánh trà Phổ Nhĩ, hiện tượng Kim Hoa xuất hiện tự nhiên vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau trong giới nghiên cứu cũng như cộng đồng yêu trà. Vì vậy, không thể khẳng định mọi hạt màu vàng trên bánh trà đều là Kim Hoa.
• Việc phân biệt Kim Hoa và nấm mốc không nên chỉ dựa vào màu sắc hoặc hình dạng bên ngoài. Trong trường hợp nghi ngờ bánh trà Phổ Nhĩ bị nhiễm nấm, cần đánh giá tổng thể điều kiện bảo quản, mùi hương, trạng thái bánh trà và có thể thực hiện kiểm nghiệm vi sinh nếu cần thiết.