Vì sao người Chiết Giang thích Băng Đảo, người dân Quảng Đông – Quảng Tây thích Ban Chương, còn người dân Đài Loan lại yêu thích Dịch Vũ?

Trong thế giới Phổ Nhĩ, có một hiện tượng thú vị. Ai gắn bó đủ lâu đều dễ nhận ra: mỗi vùng thường thích một nhóm trà hoặc một ngọn núi cổ thụ riêng. Điều này không tuyệt đối, nhưng phản ánh rõ sự khác biệt về khẩu vị, văn hoá uống trà và sự phát triển của thị trường Phổ Nhĩ.

Bài viết này tổng hợp ba góc nhìn để giải thích vì sao Chiết Giang, Lưỡng Quảng và Đài Loan lại có sở thích khác nhau.

1. Trà cổ thụ danh sơn bị làm giả nhiều nhưng vẫn bán chạy vì sao?

Trà cổ thụ danh sơn được xem là “đỉnh cao” của giới trà. Nhưng đây cũng là phân khúc bị phàn nàn nhiều nhất. Hàng giả, hàng trộn, hàng độn xuất hiện phổ biến. Người tiêu dùng biết điều đó, nhưng thị trường vẫn sôi động. Vậy lí do vì sao lại có tình trạng như thế diễn ra?

Không có hệ quy chiếu chung để xác định giá trị

Nếm một ly trà, rất ít người có thể nói chắc “trà này đáng 10 nghìn” hay “xứng đáng 1 triệu”. Giá trị của trà phụ thuộc vào nhiều yếu tố khó xác định. Nguyên liệu, kỹ thuật, cách lưu kho và cả trải nghiệm cá nhân đều khác nhau.

Chúng ta thường nói nguyên liệu trà Phổ Nhĩ không có chuẩn, kỹ thuật không có chuẩn, lưu kho không có chuẩn. Thực tế là những yếu tố này không thể có chuẩn tuyệt đối. Nhưng điều thiếu nhất lại là một “hệ quy chiếu” dành cho người uống – một cách hiểu chung để định giá trị của một ấm trà.

Thương nhân có “đất để diễn”

Khi người mua không có chuẩn chung, người bán dễ dàng dẫn dắt, bao bì đẹp, câu chuyện hay, lời giới thiệu hấp dẫn,… và sản phẩm lập tức trở nên đáng tin trong mắt người mới.

Nói cách khác, thiếu chuẩn – thiếu hiểu biết – thừa câu chuyện, tạo thành môi trường lý tưởng để hàng giả tồn tại.

Xem thêm: Trà Phổ Nhĩ Vân Nam: Bí ẩn và sức hấp dẫn của hương thơm

2. Hệ thống thưởng trà hỗn loạn và lý do thực sự của sự “hỗn loạn” đó

Trên thị trường, ta thường thấy cảnh “loạn giá, loạn hàng” trong phân khúc trà cổ thụ danh sơn. Nhưng thực tế, những người thật sự mua và uống danh sơn đều đặn qua từng năm chỉ là một nhóm nhỏ. Họ hiểu rất rõ giá trị của từng vùng trà, từng ngọn núi. Nói họ không biết uống là hoàn toàn sai, ngược lại, họ là nhóm có trải nghiệm sâu và có tiêu chuẩn riêng.

Nhưng danh sơn của Vân Nam quá nhiều, mỗi ngọn núi có hương vị hoàn toàn khác nhau. Núi này thanh – ngọt – trong; núi khác mạnh – lực – chát – trầm; có núi nghiêng về hương, có núi nghiêng về hậu vị; thậm chí trong cùng một vùng, từng điểm thu hái cũng đã khác. Chính sự đa dạng này tạo nên câu nói quen thuộc: “một núi một vị”.

Và mỗi núi lại thu hút những nhóm người khác nhau, dẫn đến mỗi nhóm lại có một hệ quy chiếu thưởng trà khác nhau.

Sự hỗn loạn chủ yếu thể hiện ở vài điểm:

1. Thuật ngữ khác nhau

Hai người thuộc hai hệ thưởng trà khác nhau ngồi nói chuyện nửa ngày, cuối cùng phát hiện “cảm giác trà” mà mỗi người nói lại không giống nhau. “Trà khí” của người này không phải “trà khí” của người kia. Cùng uống trà, nhưng cách hiểu khác nhau, thành ra nói không khớp.

2. Trọng tâm khác nhau

• Có người chú trọng trà khí, trà vận.
• Có người lại coi trọng hồi ngọt và sinh tân.

Vì vậy, người uống trà Dịch Vũ sẽ đánh giá một ly trà theo cách khác hoàn toàn với người chuyên uống Ban Chương hay Băng Đảo.

3. Bản chất làm trà là làm nội dung, mà người truyền nội dung thì hỗn tạp

Làm trà cổ thụ chỉ có hai việc: kiểm soát chất lượng và xây dựng cộng đồng.

• Chất lượng quyết định bạn đi xa đến đâu;
• Cộng đồng quyết định bạn sống tốt đến mức nào.

Cả hai đều dựa vào nội dung: livestream, bài viết, các buổi uống trà,… Dù hình thức bán hàng thay đổi, thì bản chất vẫn là làm nội dung. Nhưng người tạo nội dung thường gắn với sản phẩm của họ, dẫn đến nguy cơ thiên vị, khiến người mới càng khó xác định đâu là chuẩn thật sự.

Vì sao từng vùng lại thích từng loại trà khác nhau?

Người Chiết Giang thường thích Băng Đảo, Lưỡng Quảng thì chuộng Ban Chương, còn người xứ Đài thì Dịch Vũ, sự khác biệt này không phải ngẫu nhiên. Nó hình thành từ thói quen thưởng trà, mà thói quen thưởng trà lại liên quan đến ẩm thực địa phương và truyền thống uống trà.

Ảnh hưởng của ẩm thực và văn hóa vùng miền

• Người Đài Loan thích Dịch Vũ. Họ chịu ảnh hưởng từ Ô Long Phúc Kiến và Thanh trà Nhật Bản. Hai dòng trà này đều chú trọng tầng hương sâu và vị êm. Điều này trùng khớp hoàn toàn với phong vị của Dịch Vũ.
• Người miền Bắc, đặc biệt là Chiết Giang, thường yêu thích Băng Đảo. Vùng này quen uống trà xanh và trà hoa. Vì vậy, vị thanh ngọt và tinh khiết của Băng Đảo rất hợp với khẩu vị địa phương.
• Người Lưỡng Quảng chuộng Bản Chương và Bố Lãng. Ẩm thực nơi đây đậm, nồng, cay. Gu ăn uống mạnh dẫn đến việc họ thích trà có lực vị rõ ràng và hương mạnh. Đây là lý do Phổ Nhĩ đậm lực rất được ưa chuộng tại khu vực này.

Thói quen ăn uống quyết định gu trà. Nơi chuộng thanh – nhẹ sẽ hợp trà tinh khiết, nơi ăn đậm sẽ thích trà mạnh. Do đó, văn hóa ẩm thực đóng vai trò lớn trong việc hình thành khẩu vị uống trà.

Yếu tố lịch sử và sự lan rộng của trà Phổ Nhĩ

Sự phát triển của thị trường Phổ Nhĩ cũng định hình gu trà theo từng giai đoạn:

• Cuối thập niên 90 và đầu 2000, người Đài Loan truy gốc từ trà cũ và phát hiện cổ lục sơn, dẫn đến Dịch Vũ bùng nổ.
• Sau đó, cải cách doanh nghiệp nhà nước năm 2000 khiến nhiều nhân tài từ các đại xưởng đổ vào thị trường, thúc đẩy sự phát triển của Mạnh Hải.
• Cuối cùng đến lượt Lâm Thương trỗi dậy, mở rộng thị trường ra phía Bắc.

Thói quen uống trà vì thế không cố định. Nó thay đổi theo từng thời kỳ và từng làn sóng phát triển của thị trường.

Xem thêm: Phổ Nhĩ để bao lâu thì ngon? Khám phá bí mật “lão trà”

Kết luận

Mỗi vùng, mỗi người và mỗi tách trà đều mang theo một câu chuyện riêng. Chính những câu chuyện ấy khiến thế giới trà trở nên phong phú và đầy chiều sâu.

Bạn có thể thích vị mạnh, vị thanh hay vị tinh tế. Không có lựa chọn nào “đúng” hay “sai”. Gu trà đơn giản chỉ phản ánh cá tính, ký ức và cảm nhận của riêng bạn. Và cuối cùng, khi nâng chén trà, điều ta thưởng thức không chỉ là hương vị mà còn là chính mình.

TSTN tổng hợp và dịch